Το άρωμα

Στις φτωχογειτονιές της Γαλλίας του δεκάτου ογδόου αιώνα,γεννιέται ο Ζαν Μπατίστ Γκρενούιγ με το έξοχο χάρισμα της απόλυτης αίσθησης της όσφρησης,αλλά χωρίς προσωπική μυρωδιά,πράγμα που τον κάνει αντιπαθή.Ως παιδί ζει για να αποκρυπτογραφεί τις οσμές του Παρισιού και μετά από τα άθλια παιδικά του χρόνια,με αρρώστειες που αφήνουν τα σημάδια τους πάνω του και με απόπειρες δολοφονίας προς το μέρος του,μαθητεύει κοντά σε έναν διακεκριμένο αρωματοποιό.Αυτός τον διδάσκει την αρχαία τέχνη της μίξης βοτάνων και ελαίων και ο Γκρενούιγ με την σειρά του,χάρη στο εκπληκτικό του χάρισμα,τον βγάζει από την αφάνεια στην οποία είχε περιπέσει.Αλλά δεν είναι αρκετό αυτό για τον ήρωά μας.Δεν μπορεί να σταματήσει εκεί η καταγραφή των μυρωδιών στους καταλόγους του μυαλού του.Του γίνεται έμμονη ιδέα να καταφέρει να μυρίσει οσμές αντικειμένων,όπως τα μπρούτζινα χερούλια και το φρεσκοκομμένο ξύλο.Κάποια μέρα πίανει μια υποψία αρώματος που θα τον οδηγήσει σε μια ακόμη πιο τρομαχτική αναζήτηση...να δημιουργήσει το «απόλυτο άρωμα»,το άρωμα της ανθρώπινης ύπαρξης,από τα σώματα όμορφων και νεαρών παρθένων.Κλείνεται σε μια σπηλιά για εφτά χρόνια,ανακαλώντας στο μυαλό του όλα τα αρώματα και μεθώντας με αυτά.Τέλος αποφασίζει να δημιουργήσει το απόλυτο άρωμα,δολοφονώντας νέες κοπέλες και με το να κρύβεται από τις Αρχές.Στο τέλος όμως το αποτέλεσμα δεν ήταν αυτό που περίμενε...


«Το Άρωμα», ή αλλιώς «Η ιστορία ενός δολοφόνου» ,είναι ένα μοναδικό σύγχρονο μυθιστόρημα,που αξίζει να διαβάσει κανείς για διάφορους λόγους.
Αρχικά,η εξαίσια συγγραφική τέχνη του Süskind μας μαγεύει,καθώς όχι μόνο είναι το Άρωμα ένα καλογραμμένο βιβλίο,αλλά διαβάζοντας τις σελίδες του βλέπουμε πως ο συγγραφέας έχει μελετήσει την τέχνη της απόσταξης και δημιουργίας αρωμάτων και χάρη στο συγγραφικό του ταλέντο μας παραθέτει αυτές τις πληροφορίες με αριστουργηματικό τρόπο.
Καθώς διαβάζει κανείς το Άρωμα,οι αισθήσεις του αφυπνίζονται.Οι λέξεις μετατρέπονται σε εικόνες,ήχους,βιώματα, και το σημαντικότερο,σε αρώματα.Διαβάζοντας πώς ο Γκρενούιγ αντιλήφθηκε τον κόσμο μέσω της μυρωδιάς που κάθε φορά εκλάμβανε,ο αναγνώστης φέρνει στην μνήμη του προσωπικά βιώματα,αλλά κατανοεί επίσης και την διαφορετικότητα του καθενός από εμάς στον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο γύρω μας.
Δεν είναι όμως μόνο οι συγγραφικές ικανότητες του Süskind που καθιστούν το Άρωμα ως ένα από τα σπουδαιότερα μυθιστορήματα της εποχής μας,αλλά και τα νοήματα που βγάζει ως έργο στο σύνολό του.
Αρχικά,σε αντίθεση με τα περισσότερα μυθιστορήματα,στο Άρωμα ο αναγνώστης δεν ξέρει τι να νιώσει για τον ήρωα.Ο Ζαν Μπατιστ Γκρενούιγ είναι,από πρώτης άποψης,κάθε άλλο παρά συμπαθητικός.Εκτός από το στοιχείο που τον κάνει αντιπαθητικό στους τριγύρω του,δηλαδή η έλλειψη προσωπικής μυρωδιάς,κάτι εντελώς αφύσικο,είναι ένας άνθρωπος κοινωνικά απροσάρμοστος,που δεν έχει να επιδείξει κανένα πνευματικό προσόν.Το μόνο του χάρισμα  είναι η εξαιρετικά οξυμένη αίσθηση της όσφρησης,στην οποία παραδίδεται και σύμφωνα με αυτή καθορίζει την ζωή του.Αυτή του δίνει ζωή και αυτή τον καταστρέφει.Είναι κακός,έχει εμμονές με τον εαυτό του και εκτός αυτου,είναι επικίνδυνος και έχει δολοφονικές τάσεις.Και το χειρότερο απ’όλα...είναι αμετανόητος για τις πράξεις του.
Φυσικά και έναν τέτοιον άνθρωπο πρέπει να τον αντιπαθούμε.Όμως,από την άλλη πλευρά πρέπει να αναλογιστούμε τι έχει κάνει η κοινωνία για αυτόν?
Αν συγκρίνουμε την ζωή και τις πράξεις του με τις δεξιότητές του και τον τρόπο ανατροφής του,ο Γκρενούιγ παρουσιάζεται ως μια συμπαθητική φιγούρα και μας προκαλεί συναισθήματα συμπόνοιας και λύπησης.Η κοινωνία δεν μπορεί να τον κάνει να υπακούσει στους κανόνες της,δεν μπόρεσε να τον κάνει έναν χρηστό πολίτη,οι ίδιοι οι συμπολίτες του τον κρατάνε σε απόσταση.Και αν το καλοσκεφτούμε ο Γκρενούιγ είναι ένας χαρακτήρας που προκαλεί τον οικτο μας γιατί γνωρίζει πως οι άλλοι δεν τον αγαπούν,αλλά ούτε ο ίδιος αγαπά τον εαυτό του.Έχει την αίσθηση πως δεν ανήκει  πουθενά,ότι δεν έχει ταυτότητα,εξ’αιτίας της έλλειψης προσωπικού αρώματος.Τέλος καταλήγουμε πως είναι αξιολύπητος και μίζερος.
Στο πρώτο μισό του βιβλίου περιγράφει τη ζωή του και μας δίνει μέσω αυτής της περιγραφής εμμέσως,τους λόγους για τους οποίους διαμορφώθηκε έτσι η προσωπικότητά του.Στην μεταβατική περίοδο που περνά στην σπηλιά συνειδητοποιεί την τραγικότητα της ζωής του και παίρνει την απόφαση να βγεί στην αναζήτηση του απόλυτου αρώματος,της δικής του μυρωδιάς,όχι μόνο για να νιώσει ο ίδιος καλά με τον εαυτό του,αλλά και για να νιώσει αγαπητός από τους συνανθρώπους του και την κοινωνία,την ίδια κοινωνία που τον παραμέλησε τόσο...
Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου σκοτώνει αθώες κοπέλες αφού τις ερωτεύεται πρώτα με παρανοϊκό τρόπο.Αφού τις σκοτώσει,παίρνει το άρωμά τους για να συνθέσει το άρωμα της ανθρώπινης ύπαρξης.Στο μεταξύ κρύβεται από τις Αρχές που προσπαθούν να πιάσουν τον δολοφόνο.
Αφού καταφέρει να φτιάξει το άρωμα αυτό, ο συγγραφέας μας τοποθετεί στο τέλος πάλι στην ίδια τοποθεσία με την αρχή του βιβλίου.Στην βρόμικη ψαραγορά,δίπλα στο νεκροταφείο,εκεί όπου ο Γκρενούιγ γεννήθηκε,ανάμεσα στις πιο άσχημες μυρωδιές.Εκεί δοκίμασε το άρωμα που δημιούργησε.Και ξαφνικά παρατηρούμε την ολοκληρωτική αλλαγή στην συμπεριφορά των ανθρώπων τριγύρω του.Της παρακμιακής γαλλικής καινωνίας πριν την Επανάσταση.Ο Γκρενούιγ τα είχε καταφέρει.Αλλά δεν τα υπολόγισε όλα. Επέζησε από τις δολοφονικές τους τάσεις όταν δεν είχε μυρωδιά και τον μισούσαν.Το μίσος δεν κατάφερε να τον σκοτώσει,αλλά η αγάπη ναι...Τον έφαγαν ζωντανό από αγάπη και δεν ένιωσαν τύψεις.Γιατί είχαν καταφέρει να νιώσουν αυτό το συναίσθημα.Έκανε ένα καλό στην κοινωνία που τόσο άσχημα του είχε φερθεί!Μένουμε όμως με αναπάντητο το ερώτημα του αν ο ίδιος εξιλεώθηκε,εφόσον δεν μαθαίνουμε ποτέ τις τελευταίες του σκέψεις..Ίσως όμως και να μην χρειαζόταν..
Το «Άρωμα» λοιπόν δεν ξέρουμε τελικά που αναφέρεται.Έχει να κάνει με φιλοσοφία,με ψυχολογία,ή είναι μονάχα ένα καλογραμμένο θρίλερ?Θα έλεγα πως είναι ο συνδυασμός όλων,με το συγγραφικό ταλέντο του Süskind,προκαλώντας μας χιλιάδες σκέψεις και βοηθώντας μας να κατανοήσουμε και την σημερινή κοινωνία,όπου ο καθένας δρα σύμφωνα με το συμφέρον του.Για αυτούς τους λόγους λοιπόν αξίζει κανείς να διαβάσει το «Άρωμα» του Patrick Süskind.