O Αριστοφάνης (448
- 385
π.Χ.) ήταν κωμικός ποιητής
του αρχαίου Ελληνικού θεάτρου. Σύμφωνα με
τα όσα
γνωρίζουμε έγραψε 40 περίπου κωμωδίες
οι οποίες παίζονται και σήμερα σε
διάφορες γλώσσες. Υπήρξε κορυφαίος κωμικός ποιητής της αρχαιότητας
δημιουργώντας πραγματική εποχή στο χώρο της αρχαίας κωμωδίας.
Έζησε στην Αθήνα
και μεγάλωσε τα χρόνια που ξεκίνησε
για την Αθήνα και τους κατοίκους της μία
εποχή ειρήνης και άνθισης υπό
τον Περικλή, η οποία κράτησε μέχρι την έναρξη του
εικοσαετούς πελοποννησιακού πολέμου το 431
π.Χ.. Έγραψε τις πρώτες κωμωδίες του με ψευδώνυμα. Από τις συνολικά 44
κωμωδίες που συνέγραψε έχουν διασωθεί 11, από αυτές οι 9
στα χρόνια του
πελοποννησιακού πολέμου.
Ο ακριβής τόπος και η ημερομηνία γέννησής του δεν είναι
γνωστά, άλλα υπολογίζεται πως γεννήθηκε στην Αθήνα το 448 π. Χ. και πέθανε στην
Αίγινα το 385 π. Χ., σ' ηλικία 63 ετών. Ήτανε γιος του Φιλίππου, γνήσιου
Αθηναίου, από τον Δήμο Κυδαθηναίων. Από την Αίγινα, όπου ήταν εγκαταστημένος,
παρακολουθούσε με πολύ ενδιαφέρον τη πολιτική κίνηση των Αθηνών και σατίριζε τα
τρωτά της. Ζούσε στην αφάνεια, ήσυχη ζωή και, για να προστατεύσει αυτή τη
γαλήνη, παρουσίαζε τις περισσότερες από τις κωμωδίες του μ' όνομα άλλων ποιητών
κι ηθοποιών. Nυμφεύτηκε νωρίς κι απέκτησε τρεις γιους, τον Φίλιππο, τον
Νικόστρατο και τον Αραρότα. Ο τελευταίος ήταν κι αυτός κωμικός ποιητής και με
τ' όνομά του ο Αριστοφάνης δίδαξε στα τελευταία χρόνια της ζωής του τις
κωμωδίες του "Κώκαλον" κι "Αιολοσίκωνα".
Έλαβε συνολικά, 10 μεγάλα πρώτα βραβεία σε σχετικούς
θεατρικούς διαγωνισμούς. Από τα έργα του φαίνεται πως είχε εξαιρετική μόρφωση,
γενική και ειδική. Φαίνεται πως γνώριζε πολύ καλά τις τραγωδίες του Αισχύλου,
τον οποίο θαύμαζε. Επίσης είναι άριστος γνώστης των "Ωδών" του
Πίνδαρου και του Στησίχορου. Εκείνος όμως που επέδρασε πολύ στο ύφος, στη
τεχνική και στη γλώσσα του, ήταν ο Ευριπίδης, παρόλο που αποτελούσε το μόνιμο
στόχο των επιθέσεων και των διακωμωδήσεών του. Ο Κρατίνος, για να χαρακτηρίσει
την προσκόλληση αυτή, έπλασε το ρήμα ευριπιδαριστοφανίζειν.
Ο Αριστοφάνης παρουσίασε τις τέσσερις πρώτες κωμωδίες του
αναθέτοντας την διδασκαλία του Χορού στον Καλλίστρατο: οι Δαιταλείς διδάχθηκαν το 427
π.Χ., στα Μεγάλα Διονύσια της επόμενης χρονιάς (426
π.Χ.) παρουσίαστηκαν οι Βαβυλώνιοι, με τους οποίους ο
Αριστοφάνης κέρδισε πιθανώς το πρώτο βραβείο και στα Λήναια του επόμενου έτους (425
π.Χ.) οι «Αχαρνείς», με τους οποίους επιτίθεται στις
πολεμικές επιλογές των Αθηναίων και προβάλλει την ιδέα για σύναψη συνθήκης
ειρήνης με τη Σπάρτη. Το 424
παρουσιάστηκε η κωμωδία «Ιππείς», η οποία αποτελεί μία καυστική, αν και
κωδικοποιημένη σάτιρα για τους Αθηναίους πολιτικούς.Το 423
π.Χ. παρουσιάστηκε στα Μεγάλα Διονύσια Διόνυσο το έργο «Νεφέλαι», το οποίο αποτελεί μια σάτιρα για τις
(τότε) μοντέρνες παιδαγωγικές ιδέες του Σωκράτη. Το 422
παρουσιάστηκε στα Λήναια το έργο «Σφήκες», με το οποίο ο Αριστοφάνης λοιδορεί το
δικαστικό σύστημα της Αθήνας. Η κωμωδία «Ειρήνη» παρουσιάστηκε το 421
π.Χ. στα Μεγάλα Διονύσια Διόνυσο. Το έργο «Όρνιθες» παρουσιάστηκε το 414
επίσης στα Μεγάλα Διονύσια και θεωρείται, λόγω της σκηνικής πληρότητας, το
πλέον πετυχημένο έργο του Αριστοφάνη. Στα έργα του «Θεσμοφοριάζουσες» (411)
και «Βάτραχοι» (405)
παρωδούνται τα έργα του Ευριπίδη ως προς το θέμα και το ύφος τους. Το
διασημότερο έργο του Αριστοφάνη είναι η «Λυσιστράτη» που παρουσιάστηκε επίσης το 411
π.Χ.. Τα ύστερα έργα «Εκκλησιάζουσες» (393)
και «Πλούτος» (388)
ασχολούνται με ζητήματα της ιδιωτικής περιουσίας.
Τα έργα του Αριστοφάνη είχαν σημαντική επίδραση σε
μεταγενέστερους συγγραφείς, ιδιαίτερα σε 'Αγγλους σατιρικούς του 17ου και 18ου
αιώνα.
Περισσότερες συνόψεις σχετικά με το ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ